Wymagania programowe stanowią oczekiwane lub założone osiągnięcia uczniów, opracowujemy je na podstawie analizy celów i materiałów nauczania. Szczegółowy wykaz umiejętności i wiadomości jakie powinien osiągnąć uczeń znajduje się w Programie nauczania biologii dla liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum -Wydawnictwa Pedagogicznego OPERON.
Nauczanie przedmiotu odbywa się dwutorowo: w zakresie podstawowym i w zakresie rozszerzonym (w klasach, w których biologia jest przedmiotem wiodącym), zgodnie z realizowanym programem nauczania (program DKOS-4015-5/02)
W nauczaniu biologii korzystamy z podręczników:
Wydawnictwa Pedagogicznego OPERON
www.operon.pl
e-mail: info@operon.pl
Dodatkowo można samodzielnie korzystać z zeszytów ćwiczeń tego wydawnictwa dla obu poziomów, jak również testów sprawdzających przygotowanych odpowiednio dla każdego poziomu.
POZIOM ROZSZERZONY
CELE EDUKACYJNE:
1. Poznanie zależności w funkcjonowaniu organizmów żywych na roznych poziomach organizacji.
2. Poznanie teorii i praw biologicznych.
3. Poznanie przykładowych metod badawczych stosowanych w biologii.
4. Integracja wiedzy z różnych dziedzin do wyjaśnienia zjawisk biologicznych.
5. Rozumienie znaczenia nowoczesnych kierunków biologii dla postępu w biotechnologii
i medycynie.
6. Uzyskanie świadomości zagrożeń cywilizacyjnych z działalności człowieka.
TREŚĆ NAUCZANIA:
I. Komórka - podstawowa jednostka życia:
Chemiczne podstawy życia: pierwiastki, wiązania i związki organiczne o kluczowym znaczeniu dla
organizmów,
Organizacja komórki.
II. Energia i życie:
Enzymy i reakcje zachodzące w komórce,
Metabolizm: szlaki metaboliczne, katabolizm, anabolizm,
Tlenowa produkcja ATP (mitochondria, oddychanie komórkowe),
Beztlenowa produkcja ATP (fermentacja, kwas mlekowy),
Fotosynteza
III. Różnorodność życia na Ziemi:
Klasyfikowanie organizmów,
Przegląd różnych grup systematycznych: wirusy i bakterie, porosty, grzyby, rośliny, zwierzęta,
Podstawowe czynności życiowe roślin i zwierząt: odżywianie, oddychanie, transport, wydalanie,
koordynacja, rozmnażanie.
IV. Genetyka:
Cykl komórkowy i chromosomy,
Mitoza i mejoza.
Podstawy dziedziczności (reguły Mendla, dziedziczenie płci, zależność miedzy genotypem a fenotypem),
Zapis i realizacja informacji genetycznej (DNA, kod genetyczny, transkrypcja i biosynteza białka,
definicja geny, mutacje),
Inżynieria genetyczna i sekwencjonowanie genomów.
V. Ewolucja:
Koncepcja i dowody ewolucji,
Mechanizmy ewolucji: Karol Darwin i teoria doboru naturalnego, rodzaje zmienności,
Zjawiska genetyczne w populacjach,
Powstanie gatunków,
Podstawowe prawidłowości ewolucji,
Pochodzenie i historia życia na ziemi,
Antropogeneza
VI. Ekologia i biogeografia:
Podstawowe pojęcia i koncepcje ekologii,
Zależności międzygatunkowe,
Lądowe i wodne strefy życia,
a Krążenie energii i materii w ekosystemie.
VII. Biologia stosowana:
Biotechnologia w Przemyśle, rolnictwie i ochronie środowiska,
Biotechnologia oparta o modyfikacje DNA,
Problemy etyczne związane ze stosowaniem nowoczesnych biotechnologii.
OSIĄGNIĘCIA:
1. Znajomość budowy i procesów życiowych u przedstawicieli różnych grup systematycznych roślin i zwierząt.
2. Umiejętność wyjaśniania związków miedzy strukturą a funkcja na różnych poziomach organizacji żywych organizmów.
3. Postrzeganie funkcjonowania organizmu jako zintegrowanego układu.
4. Umiejętność analizowania zależności miedzy środowiskiem życiowym organizmów a ich budową i funkcjonowaniem.
5. Umiejętność wyjaśniania zjawisk: zmienności, dziedziczenia i ewolucji oraz związków zachodzących miedzy nimi.
6. Umiejętność analizowania zmian zachodzących w środowisku, oceniania ich struktur oraz odnajdywania sposobów napraw szkód.
7. Posługiwanie się terminologią biologiczną.
8. Umiejętność prowadzenia obserwacji i eksperymentów z zastosowaniem metod poznania naukowego.
9. Umiejętność wykorzystywania różnych źródeł wiedzy do wyjaśniania zjawisk i procesów biologicznych oraz formułowania i uzasadniania własnych opinii.
POZIOM PODSTAWOWY
CELE EDUKACYJNE:
1. Pogłębienie rozumienia podstaw działania własnego organizmy w stosunku do wiedzy nabytej w gimnazjum.
2. Kształtowanie postawy odpowiedzialności za zdrowie swoje i innych.
3. Rozumienie zależności człowieka od środowiska i wpływu człowieka na środowisko.
4. Rozumienie potrzeby zachowania bioróżnorodności.
TREŚCI NAUCZANIA:
I. Organizm człowieka jako zintegrowana całość i prawidłowe jego funkcjonowanie:
Główne cechy organizmu i struktury anatomiczne odpowiedzialne za wypełnianie tych funkcji,
Wzajemne oddziaływanie układów i homeostaza parametrów ustrojowych (w szczególności stała
temperatura ciała, stały skład płynów ustrojowych, w tym stężenia glukozy we krwi, stałe ciśnienie krwi),
Mózg, jako główny ośrodek kontrolno-integracyjny organizmu: zmysły, neuroprzekaźniki, plastyczność
działania mózgu (rozwój, uczenie się, pamięć), stres, emocje i ich zaburzenia, osobowość,
Układ odpornościowy i jego znaczenie dla zdrowia człowieka, antygeny, przeciwciała, cytokiny, szczepienia ochronne, alergie, przeszczepy, zaburzenia odporności,
Układ mięśniowy i jego znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania ciała, typy mięsni, prawidłowy rozwójumięśnienia, predyspozycje do ćwiczeń fizycznych, prozdrowotne znaczenia aktywności fizycznej,
szkodliwość dopingu
Rozwój człowieka: poczęcie, rozwój zarodka i płodu, poród, rozwój noworodka,
Czynniki chorobowe: wirusy, bakterie, pasożyty, trucizny, antybiotyki,
Choroba nowotworowa, ontogeneza, onkoprofilaktyka,
Choroby układu krwionośnego, miażdżyca, nadciśnienie, zwala, profilaktyka chorób krążeniowych.
II. Odżywianie się człowieka:
Budowa i funkcja układu pokarmowego człowieka,
Główne składniki pokarmowe u ich źródła (białka, cukry, tłuszcze),
Dieta pełno- i niepełnowartościowa, aminokwasy egzogenne, witaminy, mikroelementy i ich źródła,
Aminokwasy egzogenne,
Zawartość energetyczna pokarmu, potrzeby energetyczne organizmu, koszty energetyczne wybranych
form aktywności fizycznej, otyłość, anoreksja, bulimia, Witaminy, mikroelementy i ich źródła.
III. Elementy genetyki:
Budowa DNA, kod genetyczny, gen, synteza białek, genom człowieka,
Mutacje i czynniki mutagenne,
Choroby dziedziczne i diagnostyka molekularna w medycynie,
Zasady inżynierii genetycznej, zastosowanie biotechnologii.
IV. Elementy ekologii i ochrony środowiska:
Ewolucja i różnorodność biologiczna (genetyczna, gatunkowa i ekosystemów), pochodzenie człowieka,
znaczenie różnorodności biologicznej dla człowieka,
Czynniki kształtujące różnorodność biologiczną i sprzyjające jej utrzymaniu się (różnorodność siedlisk,zależności międzygatunkowe),
Nowoczesne formy uprawy roślin i nowe odmiany zwierząt hodowlanych, korzyści i zagrożenia z punktu
widzenia środowiska i zdrowia (rośliny i zwierzęta transgeniczne).
OSIĄGNIĘCIA:
1. Znajomość funkcji fizjologicznych różnych układów organizmu ludzkiego.
2. Rozpoznawanie zagrożeń dla zdrowia człowieka u znajomość zasad działania na rzecz własnego zdrowia.
3. Rozumienie zasad dziedziczenia; dostrzegania korzyści i zagrożeń wynikających z postępów w genetyce.
4. Znajomość przyczyn aktualnego stanu środowiska w skali lokalnej, krajowej światowej, oraz sposobów przeciwdziałania niekorzystnym zmianom.
5. Świadomość wartości różnorodności biologicznej.
3 LO w Krakowie